Home

Wat maakt een groeiende ondernemer bij uitstek succesvol? Op 3 oktober gingen twee succesvolle groeiers (melkveehouders geselecteerd op basis van hun accountantsrapporten) in debat met twee ervaren agrarische bedrijfsadviseurs en een onderzoeker van het project ‘Groeien in Rendement’. Lees meer >>

Reageren?

Reageer op dit onderwerp met uw naam en e-mailadres. Het door u ingevulde e-mailadres wordt niet op de website weergegeven. LET OP: Na het plaatsen van een reactie wordt de pagina opnieuw geladen. De video wordt hierbij onderbroken.

Klik om nieuwe reacties te bekijken >> (LET OP: de pagina wordt opnieuw geladen)

108 reacties op “Home

  1. ik had wat grotere bedrijven verwacht met honderden koeien. Dit is tenminste een verhaal waar de gemiddelde boer iets mee kan. Wel vraag ik me af hoe de “fries’ het vol zal houden met zijn aantal uren

    • Gelukkig worden de kinderen ook wat ouder en kunnen die steeds wat meer helpen.

  2. Een melkveehouder merkte vanmorgen op: “groeien is voor mij geen doel op zich, maar een noodzakelijk kwaad. Nu is dat ook nog eens bevestigt door de zelftest.” Wat adviseert Zijlstra deze boer

    • Groeien zien als middel in plaats van als doel lijkt me een hele goede benadering. Op veel bedrijven is trouwens met verbeteren van huidig bedrijfsresultaat meer resultaatverbetering te bereiken dan met groei! Dus mijn advies: zorg eerst voor goed resultaat in bestaande bedrijfsopzet en ga dan pas dat mooie groeiplan maken.

  3. Om eerlijk te zijn op allebei!
    Het gaat toch om de doelpunten….

    Hoe scoren de (grotere) melkveehouders?
    Hoe blijven ze winst/rendement maken?
    Wat is het effect van extra melkplas vanaf 2015?

    • Even wat reacties aan Ad:
      We zagen geen invloed van bedrijfsgrootte op winst na groei.
      Effect van extra melkplas zal weer nieuw fenomeen zijn. In ons onderzoek zaten alle bedrijven na een jaar of vier weer vol met vee.

  4. Mijn opvolger is goed opgeleid, is een enthousiaste boer en heeft groeiplannen. Op de test scoort hij echter maar 25 %. Wat zeggen de adviseurs nu?

    • Dat betekent in ieder geval niet dat hij nooit een succesvolle groeier zal worden! Het betekent waarschijnlijk wel dat hij ook andere doelen belangrijk vindt dan alleen hard werken en geld verdienen. Lijkt mij een gezonde instelling. Het is dan wel van belang om bij het ontwikkelen van de plannen zeer scherp te zijn op het te verwachten rendement. En om daar op tijd eventueel een adviseur bij in te schakelen.

    • Tja, een test is maar een test. Het zet hier aan tot denken natuurlijk, maar ik zou m’n carriere keuzes er maar niet van af laten hangen….. En bovendien, zei Jelle niet dat de Misu zich wat meer door sociale aspecten lieten leiden? Niet onbelangrijk lijkt me voor de toekomst.

  5. Een melkveehouder uit Friesland vraagt zich af of Wageningen nu moderne slavernij predikt: “je moet jezelf oplsuiten op je bedrijf en keihard werken”. Is dat zo?

    • Zo heb ik het ook al eens geinterpreteerd. Hard werken = succes. Hopelijk blijkt uit de discussie dat dit breder ligt. Al moet wel gezegd worden: een melkveehouder die heel veel vrije tijd wil hebben en financieel ook goed wil scoren: ik heb ze nog niet gezien. Wellicht iets voor een volgend onderzoek van WUR.

  6. Vraag aan melkveehouders
    Als de grens van 1 mans of 2 mansbedrijf bereikt is, stopt dan verdere groei omdat arbeidsefficientie dan al optimaal is? Of denken jullie toch door te groeien? Zo ja, waarom?

    • Als wij aan onze grens zitten wat arbeid betreft, wat nu nog niet zo is, zullen wij hoogst waarschijnlijk niet verder groeien.Maar met name extra op kwaliteit letten om zo bijv. meer omzet en aanwas te realiseren

    • Dan stopt im eerste instantie de groei. Het is maar net wat je doel is, het moet wel leuk blijven. Wij hebben niet het doel om door te groeien naar een meermansbedrijf.

    • Denk dat bedrijven meer gaan automatiseren voordat er meer personeel bij komt,verder is landwerk uitbesteden het beste wat je kan bedenken.Maar vind een 2 mans bedrijf wel het mooiste,heb je tenminste ook vrije weekends.

  7. Waarom wordt er hier toch nog weer zoveel nadruk gelegd op het kengetal “schuld per kg melk”?
    Dit kengetal is toch al lange tijd nietszeggend:
    . door met leasemelk je melkleveringen uit te breiden verlaag je snel je schuld per kg melk,
    . door te werken met een hoge relatieve melkdruk verlaag je snel je schuld per kg melk,
    . door te werken met veel pachtgronden verlaag je snel je schuld per kg melk.

    Waar het om gaat is (volgens mij) de kostprijs per kg melk en de kostprijsopbouw (vaste en variabele kosten).
    De arbeidsproductiviteit en de grondproductie zijn al zo vreselijk lang de belangrijkste items voor succesvol ondernemen.

    • Rente lasten zijn een (zeer) belangrijk onderdeel van de kostprijs. Deze wordt mede bepaald door de schuld per kg melk. Dat dit snel veranderbaar is verandert dat feit niet. Uiteraard moet de pacht, lease en REALISTISCHE AFLOSSING hierin integraal worden meegenomen.

  8. Hoe denken succesvolle groeiers over aparte melkstromen/zuivelconcepten?
    Moet het witte eenheidsmelk blijven aan de aanvoerkant of gaan boeren daadwerkelijk regionaal een eigen kleur vermarkten?

    • Denk dat het gewoon witte melk blijft voorlopig,Alleen bij kaas kan er een andere kleur smaak ontstaan,maar zit al een tijdje te w8ten tot Deltamilk met iets komt met groene hart of iets dergelijks,maar tis er nog stil..Spreek wel boerenkaas makers die wel succes vol zijn met iets aparts uit de kaas tobbe.

  9. Vraag voor Andries-Jan:
    – zien jullie een relatie tussen de mate van succesvol zijn en de mate van investering in automatisering zoals melkrobots en automatische voersystemen om de groei ook qua arbeid aan te kunnen?
    – Wordt er in dit verband om succesvol te zijn ook gekeken naar verdienste per uur ipv per ondernemer? (Als je in loondienst 80 uur/week werkt heb je ook twee inkomens)

    • Niels,

      – Succes bekijkend als kostprijs per kg melk, dan zie ik weinig verschil tussen melkstal en robot, mits het bedrijf voldoende omvang heeft. 1 robot valt financieel vaak tegen omdat er wel meer vrije tijd ontstaat, maar niet meer cash flow. Veehouderscapaciteiten en doen waar je hart ligt is in dezen meer bepalend.
      – Verdienste per uur doe ik wel wat mee bij uitbredingsinvesteringen; wat wordt er eigenlijk aan geld gemaakt per extra uur werken? Iha liggen die bedragen niet hoog, sommige plannen springen er echter uit in positieve zin. Daar kan automatisering zeker aan bijdragen.

  10. Ik zou graag van Andries Jan de Boer willen weten wat zíjn definitie is van succesvol groeien. Jelle zegt: rendement en arbeidsefficiëntie. En Andries Jan ..?

    • – Succesvol is maximaal invulling geven aan persoonlijke wensen, en vergeet daarbij je gezin niet. Sommigen vinden maximaal rendement het belangrijkste, dat zijn de mesu boeren van Jelle. Ik vind echter dat een Misu boer wel succesvoller kan zijn als die zijn eigen wensen op zijn eigen manier in kan vullen. Echter: altijd is een minimaal resultaat per kg melk nodig! Zonder beter te boeren dan een berekenbaar minimum loop je teveel financieel risico. De tijden worden wat dat betreft momenteel zwaarder. Het hangt zeker ook af van de financieringsgraad. Afgelopen weekend in DK geweest en het woord failliessement is daar vaak gevallen. Duidelijk is dan: niet succesvol…

    • Voor alle duidelijkheid. In dit onderzoek was succesvolle groei gedefinieerd als toename in kasstroom, dus puur economisch.
      Uiteraard kunnen we ook andere definities hanteren. Laten we niet de nacht ingaan met het idee dat Wageningen succes uitsluitend afmeet aan geld. In onze missie hebben we quality of life heel hoog staan!! Ik ben de eerste die graag breder onderzoek zou willen doen naar hoe melkveehouders quality of life ervaren. En uit de reacties leid ik af dat er ook reeds de nodige geïnteresseerden zijn. Bedankt voor jullie bijdragen.

  11. Succesvol wordt in dit programma wel zeer eenzijdig uitgelegd als economisch / financieel succesvol. Snelle conclusies over de lagere schuld per kg melk en meer kg melk per arbeidskracht getuigt van korte termijn denken. De kracht van innovatie, die vooral ook uit rust, gelukkig zijn en vrije tijd komt wordt vergeten. Ik heb de indruk dat de adviseurs dit wel door hebben.

    • Gerard,
      Op zich ben ik dit wel met je eens. Maar laat het geen excuus zijn om de minder goede resutaten van groei te verbloemen.
      En dit argument van Gerard is wat mij betreft het sterkst wanneer je praat over aanschaf van grond. Dat is vermogen wat blijft en wat je op korte termijn niet terug ziet in je kasstroom.

  12. Jammer dat er in het debat niet veel aandacht werd besteed aan het rendement van investeringen in een automatisch voer- en of melksysteem ten opzichte van meer arbeid.

    • Klopt. Dit had een extra verdieping gevergd. We zagen wel dat de minst succesvolle groeiers aan veel investeringen (bijv. in melkrobots en extra voeropslag) een hoger rendement toekenden dan de meest succesvolle

    • Mij lijkt dat automatisch voeren en melken altijd gaat ten koste van het rendement of zie ik dat fout ?

    • Frans Visser,

      Ik zie dat anders. Bij nieuwbouw (!) voor 2 tot 6 (!) melkrobots verschilt het economisch resultaat tussen melkstalboeren en robotboeren praktisch niet. De variatie is dan vooral boercapaciteit afhankelijk en die weer ‘watvindikleuk’ afhankelijk. Voor 1 robotbedrijven en echt grote bedrijven en voor verbouwsituaties kan ik vaak je mening delen. Het hangt natuurlijk ook sterk af: wat BETAAL ik en wat REKEN ik voor arbeid. Die laatste 2 zaken zijn nadrukkelijk verschillend.

  13. Er ligt wel erg de nadruk op harde werker als het gaat om persoonlijkheid. Kun je de persoonskernmerken van de succesvolle groeiers eens wat meer toelichten?

    • Uit het onderzoek blijkt vooral dat de meest succesvolle melkveehouders een sterke focus hebben op het bedrijf en het bedrijf bijna altijd op 1 zetten. Dat gaat wel wat ten koste van de sociale kant.

  14. Helaas niet hele uitzending gezien. Vond het stuk wat ik heb gezien informatief om naar te kijken. Complimenten met het uitgevoerde onderzoek en de wijze waarop jullie de kennis delen! Mooi belicht vanuit praktijk, onderzoek en bedrijfsadviseurs. Ben overigens ook heel geïnteresseerd in een reflectie vanuit de banken. Groeten!

    • Dag Barend, de uitzending kun je komende tijd helemaal terugzien op deze site. Ook reacties zijn dan nog welkom

    • Barend,
      Bedankt voor je reactie. Jouw kennende zal ook de benadering van groei vanuit zowel de harde als de zachte kant aanspreken. Wat ga je hierdoor anders doen in je advisering?

    • Dag Jelle,

      Zoals je weet zijn voor ons drie P’s belangrijk Perspectief, Pegels en Plezier (PPP-Agro Advies). De P van Pegels is zeer duidelijk en informatief in dit onderzoek naar voren gekomen. Een stimulans ook om hier scherp op te blijven (of extra te worden vanuit de inspirerende voorbeelden). bedankt daarvoor!

      Ik vind het mooi om te lezen dat uit diverse reacties blijkt dat ook de P van Plezier duidelijk naar voren komt. In het MIJN Duurzaamheidsproject werd dat weer extra benadrukt, waarin (voldoende) Pegels als een randvoorwaardelijke vanzelfsprekendheid worden gezien. Wij vinden de P van (werk/levens)Plezier heel erg belangrijk om fris en enthousiast het werk te kunnen doen.

      Voor mij in de advisering is het telkens een inschatting van waar is op enig moment het meeste behoefte aan om aan te werken. In veel gevallen is dat (helaas) Pegels, al kom ik plezier daarin ook heel regelmatig tegen, vooral ook vanaf een jaar of veertig in een goedlopend bedrijf (“is dit het dan”), die ondernemers hebben opnieuw doelen nodig om goed gemotiveerd bezig te zijn, en dat hoeft niet alleen op basis van geld te zijn (gaf Andries-Jan ook al aan).

      Als derde Perspectief, geen opvolger hebben, een lastige bedrijfssituatie o.i.d. kan er ook voor zorgen dat dit zijn weerslag heeft op de ondernemer. Dit kan ertoe leiden dat mensen minder scherp worden (Plezier gaan missen) en daardoor in de Pegels gaan vastlopen. Zonder Perspectief is het vroeg of laat een aflopende zaak.

      Kortom een goed stuk onderzoek wat heel bruikbaar is, en een goede onderbouwing is van één van de drie P’s!

  15. Er is gekozen voor een bepaalde (beperkte) definitie van succesvol.
    Wat adviseren de adviseurs anno 2013 een melkveehouder hoe die succesvol kan groeien? Waarbij naast economisch ook maatschappelijk succes een keiharde voorwaarde is? Maw hoe hou je het integraal vol?

    • Klopt Maarten. In het onderzoek is succesvol puur economisch bekeken en dan ook nog per kg melk (niet per bedrijf). Het onderzoek zou ook juist de discussie aan moeten wakkeren wanneer een ondernemer echt succesvol is…..

    • Boeiende discussie hoeveel aandacht je moet besteden aan integraal succesvol zijn. Maar het is natuurlijk wel handig dat dat ook wat oplevert en om die reden zou ik toch ook maar wat sommetjes maken op dat punt als je plannen maakt en niet alleen maar leunen op de gedachte dat je integraal duurzaam bezig bent.

    • Maarten,

      Naast de wellicht eenzijdige definitie van succesvol in dit onderzoek (economie), is het wel een belangrijk fundament onder maatschappelijk succes. Van een volk dat honger heeft kan je weinig moraliteit meer verwacht, bij een ondernemer die niets verdient hoef je over maatschappelijke waarden niet te beginnen. Het mooiste is natuurlijk een fatsoenlijk inkomen (wat dat ook moge zijn) op een maatschappij vriendelijke manier. Over de definitie van maatschappelijk succes zou ik overigens ook nog wel eens wat boompjes willen opzetten..

  16. Welgemeend advies: volgende keer zo’n discussie via Twitter opstarten.
    Dit is veel levendiger; vergelijk bijv. #guusnet van NetwerkPlatteland.

    P.S. Het is wel stil zonder de stem van Geesje of gaat ze zo meteen de vragen beantwoorden? Op welke zender?

    • Op Twitter kun je ook reageren. via #succesvolgroeien. Houden we komend uur ook in de gaten.

  17. Wat wordt de nieuwe uitdaging van een succesvolle groeier, na een groeisprong? Sterke cash flow, geeft op ben duur ook belastingdruk! Dit gaat na 2015 (vervallen quotumafschrijvingen) nog meer worden. Waar ligt dan de uitdaging?

    • wij willen dan investeren in kwaliteit, en zeker ook letten op arbeidsgemak en voor ons is het niet zo dat we moeten blijven groeien.

    • Wat extra grond staat wel op ons verlanglijstje, maar daar zullen we geen succesvol ondernemer van blijven, daar krijg je geen cashflow van. Er zijn nog wel wat punten die aandacht vragen, melkstal, kalverhuisvesting. Zo blijft er altijd wel wat om te investeren.

  18. Leuke vorm (filmpje met daarna internetdiscussie!), ben benieuwd wat daar uit komt.

    Vreemde titel voor dit project. Alsof ‘succes’ alles met euro’s te maken heeft. Gelukkig nuanceerde Andries Jan dat heel duidelijk.

    Laat elke ondernemer zijn eigen keuze maken. En als hij bij zijn keuzes succesvol is, dan is hij/zij een succesvolle groeier. Groeiend in bedrijfsomvang, groeiend in inkomen, groeiende als persoon, etc. etc.

    • Scrollen is helaas wel de bedoeling. Tip voor de volgende keer.

    • Lichamelijke gesteldheid is bij mijn weten bij mij nog goed. Spring nog over het hekwerk en durf ook nog we een sprintje te trekken. Nee ik ben gelukkig nog steeds aardig vitaal. Doe ook nog steeds aan sport.

  19. Een aantal jaren geleden was voldoende grond bij een bedrijf niet noodzakelijk. rundvee mest kun je makkelijk kwijt, en maisprijzen waren niet hoog. Ik zou graag van een van de adviseurs willen weten hoe belangrijk hun denken dat grond onder een bedrijf is.

    • Feddema,

      De ellende met grond is dat het altijd te duur is OP DE KORTE TERMIJN. De cijfers van boeren met veel jaren ervaring zal ik maar zeggen (oud) is dat de ooit gekochte grond nu een stevig fundament onder het bedrijf legt. Ik rendeneer zelf vaak in kg melk per ha en vind 20.000 kg een mooi getal; daarmee ben je in mijn optiek ‘toekomstbestendig’. Een bedrijf dat sterk groeit, en een goed resultaat per kg melk heeft kan en moet voor de lange termijn een grondpositie houden tussen 20.000 a 25.000 kg melk. Of dat dan ook in eigendom moet zijn kan je je afvragen, al ben ik er wel een voorstander van als de cash-flow het kan dragen en het prive leven er niet onder te lijden heeft.

  20. Ik heb als niet-melkveehouder met een tuinbouwachtergrond eens meegekeken om te zien hoe het werkt. Zie grote parallelen met succesvolle groeiers in tuinbouw. Daar weten groeiers de arbeidskosten relatief laag te houden door relatief goedkope arbeiders (met name Polen) in te zetten voor werkzaamheden die in verleden als vakwerk gezien wordt. Doe je dat met dure vakkrachten dan merk je dat de rendementen hiervoor te laag liggen. Dan komen de managementskwaliteiten en organisatietalent om vreemd personeel als essentiele succesfactor naar voren. Als je dat goed kan dan krijg je toch de schaalgrootte zonder gigaveel uren per week te werken. Ik hoor niets hierover in de uitzending. Ik zag dat vorig jaar wel terug bij de Nederlandse melkveehouder van Boer-zoekt-vrouw die in Duitsland met heel veel goedkope krachten heel veel koeien aan melken was (zonder robot).

    • ALS je sterk groeit en arbeid uit je bedrijf ‘out-sourced’ met goedkope Oost-Europeanen en dan niet te strak kijkt naar de regels kijkt, kun je heel mooie economische rendementen halen. Maar dan is het Joodse spreekwoord “ik wens je veel personeel toe” ook van toepassing.

    • Toevallig dit weekend in Denemakren geweest op een bedrijf met 1.000 koeien, ieder jaar 100 er bij. Oakrainers aan het melken, radio er bij, goed en gezellig sfeertje, lachende boer die er omheen loopt. Nog 2 vaste medewerkers (Denen) voor het andere werk, zoals voeren. Boer gaat eerst eten met de kids, dumpt ze op school en gaat dan naar het bedrijf om uur of half 9. Tuss midd weer thuis. Even stukje hardlopen, avondeten met vrouw en kids, daarna weer in avonduren op boerderij aan het hobbyen. Vee staat er perfect voor. Succesvol? Ik vind absoluut wel! Echt een voorbeeld van de schets van Wouter.

    • Reactie op Frits: Poolse medewerkers laten werken is niet illegaals aan mits je huisvesting goed regelt en aan CAO houdt. Ook al kijk je heel erg strak naar de regels. Oekraïners in Nederland laten werken is wel illegaal (maar dat kan in Denemarken anders liggen). Refereren aan het gezegde “ik wens je veel personeel toe” is typisch een veehoudersreactie en echt niet meer van deze tijd. Het kunnen omgaan met personeel is een basisvoorwaarde voor modern ondernemersschap. Melkvee is wellicht één van de weinige sectoren waarin als je niet te groot bent het niet hoeft te kunnen. Ik ben als tuinbouwer blij met dit Poolse personeel: veel meer rust aan je hoofd omdat werk op tijd gedaan is, mogelijkheden om te groeien zonder dat je drukke week nog drukker wordt en tijd voor andere belangrijke zaken waarmee je direct of indirect meer geld verdient. Volgens mij is het economisch nog veel slimmer om het met goedkope arbeid op te lossen dan dit probleem met een dure melkrobot op te lossen.

  21. Deze discussie is wat mij betreft het hoogste doel van dit onderzoek. Vele reacties gaan over wat nu ECHT succesvol is. En inderdaad, in het onderzoek is alléén naar economisch succes gekeken per kg melk. Dit onderzoek moet juist sectorbreed de discussie aanzwengelen wat nu ECHT succesvol is. Overigens is dat ook voor elke ondernemer anders!

  22. Denk dat belangrijkste is dat ondernemer zich happy voelt bij wat hij doet,dat is bij de 1 grote sprongen maken en bij de ander voorzichtig en kalm het bedrijf uitbreiden.komt in het filmpje ook duidelijk naar voren dat eind vd rit beiden weer even ver zijn.
    Maar als je 80 uur maakt in de week,ben je natuurlijk niet succes vol.

  23. Dirk Bruins vraagt zich op Twitter af wat het rendement per gewerkt uur is van de succesvolle groeier. Jelle, weet jij daar het antwoord op?

    • Zo’n vraag daar smul ik natuurlijk van. Tabel 3.1 en 3.3 uit rapport moeten het antwoord leveren. We zien dat op de bedrijven van de meest succesvolle na groei het aantal VAKs zelfs is afgenomen. Wanneer de afname even op 0 zetten kunnen we zeggen dat de extra reserveringscapaciteit gerealiseerd is zonder extra uren, dus in datgeval is de beloning per extra uur zeer hoog bij de meest succesvolle.

    • De tabellen in het rapport kun je ook op deze site vinden. Onder tabblad Over het project kun je het rapport downloaden.

  24. Opvallend dat beide groeiers ‘zuinige groeiers’ zijn en nog steeds een heel mooie melkproductie per ha hebben; veel grond onder de koeien. Ook zijn deze bedrijven niet echt groot.

    In de praktijk zie je melkveebedrijven die veel extremer zijn gegroeid en daardoor veel intensiever zijn geworden en/of in korte tijd een veel snellere groei hebben doorgemaakt. Zijn daarvan ook succesvolle voorbeelden of is die weg ‘per definitie’ minder succesvol?

    • De meest succesvolle groeiers stegen wel iets in intensiteit: van ca. 14.000 naar 16.000. In die range kun je blijkbaar goed succesvol groeien.
      De minst succesvolle groeiers zijn veel intensiever (19.000 kg m/ha) en groeien met grondaankoop zodat ze op deze intentsiteit blijven. Was ook nog hele dure grond, tja en dan is het duidelijk minder makkelijk om succesvol te groeien in kasstroom.

    • Wat ik hier ook mis is het rendement van investeren in grond. Grond loopt niet weg, wordt langjarig niet minder waard. (Extreme) groei in de vorm van stallen en koeien zou op termijn een investering in grond mogelijk moeten maken om het rendement te conserveren voor de oude dag, cq als basis voor een bedrijfsovername.

    • Ja bij rendement van investeren in grond is wat mij betreft vooral de vraag: welke waardestijging verwacht je en wat is je planhorizon. Prima investering voor het op lange termijn gerichte gezinsbedrijf. Afgelopen 30 jaar was jaarlijkse prijsstijging grond 3%. Maar: het slurpt wel veel leencapaciteit op.
      Grond is wat mij betreft heel ander soort productiemiddel dan quotum, stal en robots. Aan die laatste kun je veel beter rekenen en veel steviger gesprek over voeren. Bij grond gaat het vooral over lange termijn inschattingen.

    • Jelle, je hebt gelijk dat het rendement van een investering in grond moeilijk (jaarlijks) te meten is, maar is een investering in een stal ook niet een langetermijninvestering? Na groeien komt optimaliseren, dat betekent je bedrijf weer in balans krijgen en daar hoort naar mijn mening ook grond bij(kan ook in pacht), maakt het bedrijf minder kwetsbaar.
      Leencapaciteit betekent niet altijd rendement, dat zien we nu in DK wel.

    • Frits,

      Het kan goed gaan maar ik zie in de praktijk meer situaties dat het niet goed gaat, economisch niet, en sociaal ook niet. Het hangt natuurlijk sterk af van de financiele uitgangspositie en de capaciteiten van de boer(in), maar die grote plannen van 300% in bijvoorbeeld 7 jaar zijn lastig en riskant, zeker bij de huidige voerprijsontwikkeling…..want meestal zijn ze al snel heel intensief. Voor de echte die-hard kan het wel een leuke uitdaging zijn.

    • In mijn ogen is grond zeer belangrijk in de melkveehouderij en zal dit nog veel belangrijker worden in de toekomst. Kopen, zou je dus zeggen. Het punt met grond is dat (afhankelijk van de prijs) de kasstroom van je melkveebedrijf daalt na de aankoop van grond. Het voordeel van grond hebben weegt niet op tegen de rentelasten. Dit maakt het aankopen van grond geen slechte beslissing, integendeel! Het betekent echter wel dat je vóór de aankoop van grond de kasstroom beschikbaar moet hebben om dit te kunnen betalen. Je moet de daling in kasstroom dus kunnen dragen. Wanneer die ruimte er niet is, is het wellicht beter om te investeren in zaken die de kasstroom wel verhogen. Anders gezegd: investeren in grond doe/kun je pas als je de financiële ruimte daarvoor hebt. Dan kan het wel een zeer goede investering zijn!

  25. Jelle Zijlstra, bedankt voor het antwoord. Kan ik uit jouw antwoord opmaken dat veel automatisering (wat leidt tot meer kg melk per arbeidskracht) ten kostte gaat van het rendement wat betreft het economische aspect?

    • In zijn algemeenheid is dat lastig te zeggen, geeft Jelle net aan mij door. Je zult het per bedrijf even moeten uitrekenen.

  26. Veel woorden, maar ik mis cijfers! Jelle: maak jouw definitie van succesvol eens tastbaar. Wat is de ondergrens m.b.t. rendement (economie) en wat is de ondergrens m.b.t. arbeidsefficiëntie. En aub geen antwoord: ‘dat hangt van de bedrijfssituatie af … :’)’

    • Terechte vraag, maar nog steeds enkel harde onderwerpen. De ‘zachte’ kant van het ondernemen mis ik in het onderzoek. Gesproken wordt over tendensen naar meer spanning in het gezin/relatie, meer stress/gespannenheid, etc.
      Veel mensen (ook melkveehouders) werken veel liever 70 uur per week met plezier en (maatschappelijke) waardering, dan 65 uur met 10% meer inkomen en met de nek te worden aangekeken.

    • Frits, de zachte kant heeft een harde ondergrond nodig. Anders wordt het een ligboxenstal op drijfzand. Vandaar mijn vraag: maak die harde ondergrond eens concreet?

    • Succesvol is uitsluitend bepaald door stijging in kasstroom.
      Wat mij betreft zijn er geen algemene grenzen Rochus. Gewoon een goed plan maken en kijken en dan zie je hoever je komt met stijiging in kasstroom en in arb.eff. Het is in NL al heel knap wanneer je na groei je kasstroom per kg melk constant weet te houden.

    • Rochus, De harde kant is enorm belangrijk. er moet een boterham op tafel komen, nu en in de toekomst! Alleen in dit onderzoek lijkt het (vrijwel) uitsluitend te gaan om de harde kant. Alleen dan wordt die harde kant wel weer kwalitatief uitgelegd en bekeken.
      De zachte kant is onderbelicht, maar als daar goed naar wordt gekeken, zijn er (mogelijk) wel hardere conclusies te verbinden. Nu al zijn er tendensen naar negatieve sociale consequenties.

    • Rochus,

      Even de tabel op blz 17 er bij pakken; staat een schat aan info en leuk om die te analyseren. Wat is zelf erg belangrijk vind: zowel bij de Mesu als de Misu is de marge in 2008/2009 praktisch gelijk aan nul (0,69 resp. -0,96 cent per kg melk). Dit betekent voor beide dat ze de broek precies op kunnen houden.

    • Frits,
      Wat had je nog meer willen weten van de zachte kant van groei? Wij onderzochten oorzaken van groeigedrag en we hebben geprobeerd dat breed te zoen, zowel harde als zachte. Maar groei was wel de afbakening. Wat de persoonskenemerken enz. betreft hebben we zoveel mogelijk aspecten betrokken waarvan we dachten dat ze te maken zouden hebben meer of minder succes bij groei. In het rapport 624 op pag. 9 onderaan in tabel 2.5 kun je zien welke competenties wij van dachten dat die relevant zouden zijn om de zachte kant/persoonskenmerken in beeld te brengen. Daarnaast ook houdingen en meningen gepeild zie onderdeel C in de zelfde tabel

      Of zijn er andere aspecten dan groei waar je iets over zou willen weten? Natuurlijk ook heel interessant

  27. Mee eens, dan ben je zeker succesvol! Ongeacht hoe je het doet…..tenzij je je werk niet leuk vindt en dit graag anders zou doen, ook al verdien je dan minder.

  28. Vind dat Frits vd Schans ook een . heeft,vooral bij het voortraject en tijdens de groeispurt leer je ontzettend veel.Je wordt ouder en al gaande weg ontdek je de talenten die je in je heb maar toch niet benut werden.je ziet dan steeds meer mogelijkheden om het bedrijf op hoger plan te brengen.

    • Beste Jan,
      Kun je aangeven wat je geleerd hebt tijdens je groeispurt? Wat bedoel je met hoger plan?

    • Komt nogal wat op je af als je je plan wilt uitvoeren,je leert vooral dat je je eigen kop moet volgen en strak naar je doel toe moet werken.Met hoger plan bedoel ik dat je na groeispurt alles nog meer bedrijfsmatig aanpakt.Je werkt meer met protocollen en er wordt (moet) van te voren gepland worden om alle werkzaam heden zo efficiënt mogelijk uit te voeren.

  29. De aankondiging deed anders vermoeden. Succesvol groeien, betekent voor mij in ieder geval niet keihard werken en zuinig leven. Succesvol groeien moet ook een duurzaam karakter hebben. Sociale spect is dus wel degelijk belangrijk. Want hoe lang wordt het door je omgeving jou “gegund” om hard te mogen werken. M.a.w. welke ontwikkelingsmogelijken wordt je gegund als je onvoldoende oog voor je omgeving hebt. De caféhouder die nooit een borrel weggeeft heeft op de korte termijn wellicht de beste resultaten, op termijn kan hij zijn deuren sluiten.

    • Het is te kort door de bocht om te redeneren dat de conclusie uit het onderzoek is: Succes is hard groeien en sober leven. Zoals al meerdere malen aangegeven, is succes in dit onderzoek gedefinieerd als economisch succes per kg melk. Iedereen is het er ook over eens dat dit belangrijk is. Ook iedereen zal beamen dat andere (onder andere sociale en maatschappelijke) aspecten ook belangrijk zijn. Het is ook niet zo dat de twee succesvolle boeren uit het filmpje nooit op vakantie gaan of niet naar de omgeving kijken. Het gaat er dus allemaal om de balans te vinden tussen de factoren die je belangrijk vindt en de factoren die noodzakelijk zijn. Die balans ligt voor iedereen ergens anders. Ik hoop dat dit rapport er in ieder geval voor zorgt dat de aandacht voor de niet-financiële kant van die balans toeneemt.

    • Twan,

      Toch is de conclusie van meerdere mensen in deze discussie hier dat succesvol groeien hard werken en sober leven is. Dat is hetzelfde als het leven van een topsporter. Maar wil en kan iedereen een topsporter zijn??.

    • Ja dat harde en sobere leven met veel focus: wil je dat en kun je dat of niet? Wij zijn geen “beweging” die mensen probeert te verleiden tot deze stijl van leven. We hebben ons best gedaan om verschillen tussen ondernemers te typeren. Niet alleen in technische en economische kengetallen en maar ook in ondernemerskenmerken, houdingen en opvattingen. Juist die combi van harde en zachte kenmerken van ondernemers maakt het verhaal wat mij betreft zo compleet. Een compleet beeld van de mens achter de ondernemer. En noem vooral niet het één goed en het ander fout. Iedereen kan van iedereen wel iets leren.

    • Co,

      Natuurlijk wordt dat hier in de discussie meerdere malen aangehaald. En gelukkig! Want die discussie moeten we juist voeren. Het is echter niet de hoofdconclusie van het onderzoek! En zoals eerder gezegd, is de discussie over wat ‘succesvol’ is ook zeker op zijn plaats. Neemt niet weg dat je zonder rendement ook geen andere doelen kan realiseren!

  30. Co Scholten van Nieuwsgrazer concludeert aan de hand van de reacties op deze uitzending dat succesvol boeren hard werken en sober leven is. Ben benieuwd of Douwe Jansma en Kees de Groot dat ook vinden. Of die andere succesvolle melkveehouders natuurlijk.

    • Zoals net gereageerd op Dirk Bruins:

      Het is te kort door de bocht om te redeneren dat de conclusie uit het onderzoek is: Succes is hard groeien en sober leven. Zoals al meerdere malen aangegeven, is succes in dit onderzoek gedefinieerd als economisch succes per kg melk. Iedereen is het er ook over eens dat dit belangrijk is. Ook iedereen zal beamen dat andere (onder andere sociale en maatschappelijke) aspecten ook belangrijk zijn. Het is ook niet zo dat de twee succesvolle boeren uit het filmpje nooit op vakantie gaan of niet naar de omgeving kijken. Het gaat er dus allemaal om de balans te vinden tussen de factoren die je belangrijk vindt en de factoren die noodzakelijk zijn. Die balans ligt voor iedereen ergens anders. Ik hoop (en zie hier ook in de discussie) dat dit rapport er in ieder geval voor zorgt dat de aandacht voor de niet-financiële kant van die balans toeneemt.

    • Ik ben het er mee eens dat wij hard werken, maar niet dat wij heel sober leven. Ik vind namelijk dat als je hard werkt je ook moet kunnen genieten van andere dingen en dan moet je ook zeker aan je gezin denken. En leuke dingen doen met je gezin kosten soms ook veel geld

    • Ik denk dat de meest succesvolle ondernemers buiten de landbouw ook goed passen in het profiel van de meest succesvolle boer. Ook dat zijn mensen met een sterke focus die veel uren maken. Ik ken verschillende voorbeelden in mijn omgeving. Succesvolle boeren zijn eigenlijk niet anders.

    • Eens met Robert Ellenkamp. Als je in het bedrijfsleven succesvol wilt zijn (veel wilt verdienen) zul je ook hard moeten werken…en ook nog slim moeten werken

    • Of je succesvol geboerd hebt kun je eigenlijk alleen bepalen als je op een bepaald moment succesvol kan stoppen. Voor de een is dat moment vroeger als de ander. Als ik aan de oude kromme boertjes van vroeger denk hebben zij dat moment nooit mogen meemaken,

      De belangrijkste investering die je kan doen is investeren in jezelf. Doe wat je leuk vind en waarin je gelooft. Niet iedereen kan een topsporter zijn.

      Misschien een leuke discussie voor de volgende keer: succesvol stoppen

  31. Wordt een succesvol ondernemer niet bepaald door zijn onderhandel capaciteiten. Je ziet dit vooral ook bij de groeiers in de varkenshouderij. Ondernemers die die daar scherp inkopen en hun product het beste kunnen vermarkten behalen de hoge voerwinsten en groeien meestal het snelst.
    Vooral ook hier in het zuiden, zijn grote melkveehouders steeds meer afhankelijk van de inkoopprijzen van ruwvoer en afzet prijzen van mest. Degene die dit op het juiste moment kan en tegen de meest gunstige prijzen, kan zo een paar cent per kg melk aan extra marge behalen.

    • Mee eens,
      Misschien iets om gezamenlijk afspraken te maken in een regio met akkerbouwers via regionale voercentra of mestcentra. Kringlopen sluiten op regionivo en extreme prijsschommelingen (voeraankoop en mestafzet) voorkomen via deze centra.

    • Ja extra aandacht voor inkoop en verkoop was inderdaad ook een punt waarin de meest succesvolle zich onderscheiden van de minst succesvolle. Het verschil was niet heel groot, maar het was er wel en wanneer je de andere persoonlijkheidskenmerken van de meest succesvolle kent, rijst hier wel het beeld van de wat zakelijker onderhandelaar op.
      Zie figuur 3.8 op pag 13 van rapport 624. Link er naar toe staat op deze site onder kope over het project

  32. Vraag voor Andries Jan de Boer: je gaf aan dat melkveehouders na een groeistap soms eerst een periode van 5 tot 10 jaar met mindere resultaten moeten overbruggen, maar dat er dan daarna wel een gezonder bedrijf resteert. Is het rendement van zo’n stap dan eigenlijk toch niet gewoon te laag? Als je immers na 10 jaar weer een soortgelijke stap maakt en weer door zo’n ‘zure appel’ moet bijten, dan lijkt me dat geen prettig vooruitzicht.

    • Ben het met je eens Gerben. Volgens mij kun je het beste in kleine stapjes groeien, in plaats van in sprongen. Vooral nu de prijzen steeds meer fluctueren nemen de risico’s toe. Zit je dan net in een periode dat het financieel wat zwaarder is, dan kan je bedrijf zomaar omvallen.

    • Gerben,

      Ja en nee. Sommige bedrijven zitten qua structuur nu eenmaal niet goed in elkaar. Dan een kleine uitbreiding aan bestaande gebouwen maakt dat het er niet beter van wordt (Bij Douwe en Kees was dit overigens mooi te realiseren), soms krijg je zelfs een beroerde bedrijfsopzet. Dan kan het beter zijn om groter door te pakken en bijvoorbeeld een nieuwe stal er naast te zetten. Financieel ga je dan dieper en neem je meer risico. Voorwaarden: voldoende financiele buffer vooraf (weinig schuld en een goede bruto geldstroom) en er op letten dat je risicogevoeligheid niet te groot wordt. Dan kan het dus en kunnen er hele mooie plaatjes ontstaan die er voor de lange termijn ijzersterk voor staan. Nadeel: het is niet voor iedereen mogelijk en inderdaad….je financiele cijfers zijn een tijd lang lager en dat moet je qua inkomen en mentale druk wel passen. Hoe kom je hier achter: alternatieven vergelijken, begroten, rekenen, discussieren, rekenen, concluderen. Dan rolt er wel uit wat het beste bij je past.

    • Op de ‘levenslijn’ van een bedrijf kost elke grote stap 0 jaar om te verwerken (=aflossen). Grote stappen zijn stal, grond en bedrijfsovername. 3 x 10 is 30 jaar en dan is de volgende generatie aan de beurt. En tussenin zet je stapjes op het gebied van optimaliseren van je bedrijfsresultaat, up to date houden van je machinepark en inventaris, je persoonlijke ontwikkeling, je plezier in je werk en invulling van je sociale leven en het maatschappelijk draagvlak om te produceren (in de volle breedte). Dat is voor mij succesvol ondernemen.

Geef een reactie